Je besteedt tien minuten aan je baard, smeert serum tegen grijze haren en hebt eindelijk een skincare-routine die je volhoudt. Maar zonnebrand? Die blijft meestal in de kast liggen, ook op dagen dat de zon volop schijnt. Dat is geen klein detail. Cijfers laten zien dat juist mannen vaker verbranden en meer tijd buiten doorbrengen, met alle gevolgen die daarbij horen.
Je verbrandt vaker dan je denkt
Onderzoekers van McGill University brachten een duidelijk patroon naar voren: mannen melden vaker dat ze in hun leven verbrand zijn geweest en brengen gemiddeld meer tijd buiten door dan vrouwen. Dat patroon hangt volgens hen samen met hogere melanoomcijfers bij mannen, terwijl vrouwen vaker melanomen op armen en benen ontwikkelen, mogelijk door onbedekte huid en zonnebankgebruik. In Nederland kregen in 2022 ruim 83.000 mensen de diagnose huidkanker, waarvan iets meer dan 8.000 melanomen, meldde wetenschapssite scientias.nl in juli 2024. Huidkanker is daarmee de meest voorkomende vorm van kanker in ons land.
Dermatoloog Marianne Crijns van het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis zegt het zo: "Veel mensen smeren zich alleen in als ze op zonvakantie gaan naar Spanje. Dat is echt niet voldoende." Haar punt is simpel: je huid raakt niet alleen beschadigd tijdens twee weken Costa Brava, maar bij elke keer dat je verbrandt, ook een middagje op het terras of een zondag klussen in de tuin.
Herfst en winter zijn niet per se veilig
Goed nieuws voor nu: in de Nederlandse herfst en winter komt de UV-index doorgaans niet boven de 1 uit, en dan is dagelijks smeren niet nodig als je normale dingen doet. Dat is ook precies waarom veel mannen het hele onderwerp afschrijven: ze denken dat zonnebrand iets is voor juli en augustus. Maar zodra de zonkracht vanaf het vroege voorjaar weer boven de 4 komt, kun je volgens KWF-woordvoerder Annebel Schipper al heel snel verbranden, zeker als je huid na de winter nog niet gewend is aan zonlicht.
Ga je deze winter op wintersport? Dan geldt een ander verhaal. Sneeuw reflecteert UV-straling, waardoor je op de piste sneller verbrandt dan je op basis van de buitentemperatuur zou verwachten. Daar helpt geen dikke jas tegen, alleen een goede crème met hoge factor op de blootliggende huid.
Factor 30 is het enige cijfer dat je moet onthouden
Je hebt geen dure crème nodig om goed beschermd te zijn. Schipper is daar duidelijk over: "Gebruik altijd factor 30, dan zit je goed." De prijs van het potje maakt voor de bescherming niet uit, wel hoe vaak je het gebruikt. Door wrijving, zweten of afdrogen na het zwemmen verdwijnt de laag crème sneller dan je denkt, dus smeer om de twee uur opnieuw als je langer buiten bent.
Voor gewone dagelijkse bezigheden volstaat factor 15, maar wil je echt zonnebaden of lig je urenlang op het strand, dan is factor 30 het minimum. Heb je een lichte huid die snel verbrandt, dan smeer je het hele jaar factor 30 of hoger, elke keer dat je naar buiten gaat. Breng de crème bovendien zeker een half uur voordat je naar buiten gaat aan, en houd rekening met de uren tussen 12 en 15 uur, want dan staat de zon het hoogst en is het risico op verbranding het grootst.
Dat klinkt misschien als een hoop moeite voor iets wat je toch al jarenlang zonder probleem overslaat. Maar hetzelfde gold ooit voor een avondroutine met gezichtscrème, en die heb je inmiddels ook onder de knie. Heb je net je skincare-routine eindelijk voor elkaar? Zonnebrand voeg je het makkelijkst toe als laatste stap, net zoals in onze skincare-routine zonder gedoe. Eén tube bij de voordeur of op je bureau is genoeg om de drempel weg te nemen.
KWF zet palen neer, maar jij moet nog steeds zelf smeren
Dat bescherming tegen de zon een breed probleem is, blijkt ook uit de aanpak van KWF Kankerbestrijding. De organisatie investeerde 4,6 miljoen euro in acht regio's om zonbescherming laagdrempeliger te maken, onder meer met gratis zonnebranddispensers bij strandtentjes, kinderopvanglocaties en sportvelden, meldde de NOS in april 2024. De eerste van die zogeheten smeerpalen kwam die maand in Noordwijk te staan. Op sommige scholen geven dermatologen inmiddels gastlessen over zonbescherming, precies omdat de kennis bij veel mensen ontbreekt.
Dat is mooi, maar zo'n paal helpt alleen als je er ook gebruik van maakt. Net als bij dat anti-grijs haarserum dat minder doet dan beloofd, is het makkelijker om een product te kopen dan om het structureel te gebruiken. Bij zonnebrand is die gewoonte het verschil tussen een vervelende verbranding en een serieus verhoogd risico op de lange termijn.
Dit is het moment om je routine aan te passen
Je hoeft niet vandaag nog een fles zonnebrand open te trekken, de UV-index staat nu toch al laag. Maar leg nu, in de rustige maanden, de basis: een tube bij je voordeur, een flacon in de auto als je op wintersport gaat, en een herinnering in je hoofd dat je bij de eerste warme lentedag weer moet beginnen. Net zoals je je baard in vijf simpele stappen onderhoudt, is zonbescherming geen eenmalige actie maar een vast onderdeel van je routine. Het verschil is dat een slechte baarddag morgen weer over is. Een verbrande huid vergeet dat niet.